ข้าวนึ่ง (Parboiled rice)

     ข้าวนึ่ง (parboiled rice) หมายถึง ข้าวเจ้าที่ผ่านกระบวนการทำข้าวนึ่งและขัดเอารำออกแล้ว ข้าวนึ่งเป็นผลิตภัณฑ์สินค้าประเภทข้าวของคนไทยที่แปรรูปมาจากเมล็ดข้าวของข้าวกล้องและข้าวขาว ที่ต้องมีปริมาณแป้งอมิโลส (amylose) ประกอบอยู่ด้วยมากกว่า 25% ซึ่งอมิโลส เป็นสารประกอบเชิงซ้อนที่เกิดจากการรวมตัวของกลูโคสจำนวนมากต่อกันเป็นแนวยาว (linear chain) โดยที่ในเมล็ดข้าวเจ้าจะมีส่วนประกอบของแป้งอมิโลส ประมาณ 20-30%

     กระบวนการผลิตข้าวนึ่ง สามารถทำการผลิตข้าวนึ่งได้ทั้งระดับครัวเรือนและระดับอุตสาหกรรม ซึ่งกระบวนการผลิตข้าวนึ่งทำได้โดยนำข้าวเปลือกไปทำความสะอาด แล้วทำการแช่ลงในน้ำร้อนและน้ำเย็นเพื่อให้ข้าวเปลือกมีความชื้น 30-40% สารอาหารจากชั้นเปลือกจะซึมเข้าไปและคงอยู่ภายในเมล็ด จากนั้นจึงนำไปนึ่งหรือต้มจนสุก ซึ่งทำให้ส่วนที่เป็นแป้งภายในเมล็ดสุกและมีการขยายตัว ข้าวที่ได้จะมีสีเหลืองอ่อน เพื่อให้ข้าวเปลือกนึ่งเก็บไว้ได้นาน และป้องกันการทำลายเชื้อราก่อนนำไปขัดสีเป็นข้าวนึ่งจึงทำการลดความชื้นข้าวเปลือกนึ่งให้เหลือ 12-14% อาจจะใช้วิธีตากแดดหรือเครื่องอบแห้งก็ได้

     ข้าวนึ่งมีคุณค่าทางโภชนาการสูงกว่าข้าวขาว แต่ประเทศไทยส่งออกข้าวนึ่งสู่ตลาดโลกมากกว่านำมา บริโภคภายในประเทศ ประโยชน์ของการทำข้าวนึ่งทำให้ข้าวมีคุณภาพการสีดีขึ้น ทำให้ข้าวหักน้อยลงเมื่อนำไปสี และเพิ่มคุณค่าทางโภชนาการของข้าวเมื่อนำไปบริโภค

     ถ้าหากทำการเปรียบเทียบระหว่างข้าวนึ่งกับข้าวธรรมดาจะได้ว่าข้าวนึ่งดีกว่าข้าวธรรมดา โดยที่ข้าวนึ่งจะกะเทาะเปลือกง่ายกว่า คุณภาพการสีดีกว่า เก็บได้นาน มีวิตามิน B และ E สูง หุงขึ้นหม้อ และย่อยง่าย แต่ข้าวนึ่งมีกลิ่นและรสไม่เป็นที่ต้องการของผู้บริโภคที่คุ้นเคยกับข้าวขาวธรรมดา รวมทั้ง ข้าวนึ่งมีต้นทุนการผลิตสูงกว่าข้าวขาวธรรมดา ดังนั้นถ้าหากนำข้าวนึ่งมาบริโภคย่อมมีประโยชน์ต่อสุขภาพ อนาคตคนไทยอาจหันมานิยมบริโภคข้าวนึ่งมากขึ้น